top of page

GEDACHTEN

Paul van Gulick heeft grote interesse in geschiedenis, literatuur, beeldende kunsten en poëzie. In de zoektocht naar zijn wortels, hij heeft een Belgische moeder, bezoekt hij steden en karakteriseert hij deze in onderstaande "Gedachten". De rijke geschiedenis van België vormt een wezenlijk onderdeel van onderstaande karakterschetsen.

Tervuren

Hier liep eens de koning
Tevreden om zijn Koloniënpaleis
Hij dacht aan de Brabantse hertogen
Die op deze historische grond
in lang vervlogen tijden jaagden
Het kasteel Tervuren dat door
Keizer Josef II was afgebroken
De Sint-Jan-Evangelist kerk waar
Zich eens de praalgraven bevonden
Van Antoon en zijn zonen Jan en Filips
Een uitgelezen plek om macht
En rijkdom te etaleren

Buiten de kerkmuren rusten zeven Congolezen
Als herinnering aan wreedheden
Begaan in zijn naam.
Een handreiking konden ze hem niet doen
Die was afgehakt en
Dat kon hem niet deren

Maar goed dat in het nieuwe museum
Oog is voor hen en minder voor Leopold

Afrikamuseum te Tervuren
Begijnkerk Sint-Truiden

Sint-Truiden

Het oude begijntje van Sint-Truiden
Loopt prevelend door de ruimte
Zij aanschouwt de toen nog
Barokke inrichting van haar kerk

Het hof is oud en
Deels vervallen

Toch voelt ze zich daar
Geborgen en veilig

Gesterkt in haar geloof
Buigt zij nederig het hoofd
In de richting van het altaar
Marie-Anne van Odendael
De laatste van de mulieres religiosae
bidt voor het zieleheil van
Zichzelf en haar voorgangsters

In het jaar van haar dood
Zouden de prachtige oude
Muurschilderingen herboren worden

Begijntjes zijn er alleen nog
In oude liedjes die niemand meer kent
Het kerkje is inmiddels gerestaureerd

Zou haar bidden zin hebben gehad?

Galmaarden

​Het glooiende Pajottenland

Met zijn mooie tradities

Inspireerde de Oude Bruegel

 

Het vriendelijke landschap

Kreeg zelfs een plaats in zijn

Geschilderde parabel

 

Uitgerekend op het feest

Van de vurige tongen

Beantwoordden foorkramers

De neergedaalde zegening

Met vuurpijlen in

Omgekeerde richting

 

Als waren zij figuranten

Uit Bruegels schilderij

 

De Heilige Geest stond machteloos

Toen het vuur

Nauwelijks neergedaald

Gods monumentale huis

In een heus inferno

Verteerde

 

Soms wordt door pure onnozelheid

In een onbewaakt moment

Onherstelbare schade berokkend

 

Daar kan zelfs Pauwel

Ons niet voor waken

Affiche wereldtentoonstelling Gent

Gent

Daar waar Leie en Schelde
ooit samenvloeiden
Is deze prachtige stad gebouwd
Hier streden Van Artevelde en Hyoens
Voor hun vrijheid
Maakten de Van Eijcks
hun Lam Gods

Soms is het een straf
Om welvarend te zijn
De grote stad werd doelwit
Voor heersers die
Met geweld en belastingen
Hun wil oplegden

De Stroppendragers hadden
Zich maar te schikken

De Sint Baaf
Het Belfort
Ook de lakenhal
Evenals de Mammelokker
Getuigen van rijkdom
Moed en onverzettelijkheid

Het park waar in 1913
De menselijke zoo was gesitueerd
Staat in het geheugen van
Senegalezen en Filipijnen gegrift


Maar ja
Zo gaan superieuren nu
Eenmaal met inferieuren om

Maaseik

In Aldeneik wees Willibrord
De plek aan waar een edelman
Zijn dochters abdis liet worden
Harlindis en Relindis wier relieken
Nu verstild naar de hemel wijzen

Door Hemelse interventie
Werd een duivels plan verijdeld
En de Codex afgemaakt
Zo wil het wonderlijk verhaal

Onze Lieve Vrouw werd Anna
Het vrouwenklooster veranderde
Reeds jong van geslacht


Alden- en de Nieuwen-eik
Verschuiving van de macht

De beelden van onze Jan en Hubert
Getuigen evenals Codex, kerk en apotheek
Van een historisch rijk verleden
Van wat Maaseik ooit was

Standbeeld gebroeders Van Eijck
De drukkerij van Plantijn

Antwerpen

Verspreiden van gedachtengoed
Is deze stad gegeven
Met De Gulden Passer
Als ‘s werelds grootste drukkerij
Laveerde Plantijn door
Arbeid en standvastigheid
Sluw en handig tussen
Macht en vrijheid

Liefkenshoek is een mooie naam
Er wordt nu tol geheven
Zoals de reus dat deed met schippers
Voordat hem fuks door Brabo
De hand werd afgehakt

De grootste gemeente
Van het land
Ooit hoofdstad van
Anti-Spaanse opstand
Kweekvijver van
Hollands Gouden Eeuw

Veel oude glorie
Is bewaard in deze stad
Rubens, Opera, Fritkot Max
Het ademt er cultuur en charme

De Spaanse Furie hield hier ooit huis
De vrijheid werd bevochten
Toch heten ze Sinjoren
Hier in deze Koekenstad

Turnhout

Het hert zal zeker de jacht
Niet zijn ontkomen
Hertogen van Brabant jaagden
Graag in het doornbos op
Herten waarvan er een
Springlevend met schild en kroon
Getuigt van hertogelijk genoegen

op Turnhouts wapen

Elke zaterdag wordt in deze stad
Het marktprivilege uit 1338 herdacht
Hoeveel van de kooplieden
Zich dat realiseren
Is de vraag

Het oude begijnhof is
Met de dood van grootjuffrouw
Anna de Boer voorgoed
museaal geworden

Het kasteel ooit bruidsgift
Werd woning van Maria en
Haar dikke Reinoud
De Heerlijkheid de plaats
Waar zij tot haar einde
Zou verpozen

Veldslagen
Brabantse Successie

Verwonderlijk is het niet dat
Turnhout als speelveld voor
Grote machten
Een centrum zou worden
Van speelkaarten

Ik mag er graag zijn

Speelkaartenmuseum Turnhout
Neerpelt Verkeerde Lieveheer

Neerpelt

Op de oude begraafplaats
Markeert de grafsteen
Van mijn bompa een verleden
Dat ik nooit gekend heb

Hier stond de wieg
Van mijn moeder
In de Sint Niklaaskerk
Is zij gedoopt en later getrouwd
Dezelfde kerk waar de uitvaart
Van mijn bomma plaatsvond

Ik rijd door de straten
Langs het station
Van de oude spoorlijn
Die voerde van Antwerpen
naar Mönchengladbach

Hier bevond zich in 1910
de eerste middelbare jongensschool
in België waar het Nederlands
als onderwijstaal werd ingevoerd
Montgomery startte in deze plaats
Operation Market Garden

Neerpelt als centrum
Van de wereldgeschiedenis

De plek van de zinkfabriek
Met zijn vervuilend Cadmium
Is nog steeds duidelijk herkenbaar
Voor hen die nog weten
Al zijn schoorstenen vervangen
Door windmolens

Zelfs de verkeerde Lieveheer
Kijkt liever de andere kant op

Luik

Aan de wieg van de stad
Ligt een caprieuze stroom
Verenigd met een heldere kreek
Een door God gezegende
Uitverkoren plek

Lambertus’ moord als fundament
Voor een grootse kathedraal
Lambert Bassenges idealen
Voldeden voor ontmanteling

Stervelingen is eeuwigheid
Niet gegeven

Peru Voc op oude munten

Vormen de voornaamste bron

Symbool van vorstelijke puissance

Wereldlijk én kerkelijk

Tchantchèsker kan haast niet

Karel zou de stad verwoesten
Bruut schaakte hij het Luiks symbool
Zinnebeeld vurige stede
Herrees opnieuw na Karels dood

Wilde mannen werden gratiën
De roep van het Perroen hersteld
Maar ook dit zou niet lang duren
Vernietigd dan weer opgebouwd

Woede aanroept duistere krachten
Emotie voert dan boventoon
Vrijheid is een kwetsbaar voorrecht
Mooie stad blijft op uw hoede

Het Perroen in Luik
Markt Tournai Doornik

Doornik

Over dit driehoekig plein
Liepen Rogier en Robert
Hij heette nog de la Pasture
De ander bleef Campin

De stad ademt geschiedenis
Met mensen die werken lachen leven

Het Belfort verhaalt van
Trots pracht en eer
Bancloque en Toscin luiden
Als eeuwen geleden

 

De tijd is hier gestold

Ondanks epidemieën oorlogen overheersing
Zijn het schilderijen beelden tapisserieën
Zelfs stenen en kalk
Die ons zijn bijgebleven

De rivier doorsnijdt de stad

Voortkabbelend

Als was het een onderdeel

Uit de oude Missa

Harmonieus en

Contrapuncterend

Oudenaarde

De rivier heeft twee oevers
Nu even kanaal
Scheidt de Schelde nog steeds
Links van rechts
Het is de blauwe brug
Die hier verbindt

Oudenaarde is bekender
Pamele was rijker
Rechts nam Karel vrouwen
Als waren zij bezit
Hij bezwangerde Johanna
Omdat het hem beviel
Bij erkenning van hun dochter
Mocht zij van hem
Haar nooit meer zien

Tijden veranderen

Toch staat Hanske nog steeds links

Met vaandel in de hand

Te wachten op zijn Keizer

Een heerser

Die hopelijk nooit meer

Komen zal

Rechteroever Oudenaarde Pamele
van eijckplein brugge

Brugge

Op het raakvlak van hoog en laag 
Waar rivier en castella elkaar kruisen
Werd naast kerk, burcht en Paltskapel
Een wereldstad gebouwd

Vicus en portus
Toevluchtsoord voor geestelijken
Schuilplaats van Boudewijns
Onderkomen van Ubilins zussen en
Kronikeurs als Galbert

Houten huizen en geuren
laten geen sporen na
Het blijft dus gissen

Ons Romantisch beeld
Maakt ons verlangen
Toen te leven met de
Gemakken van onze tijd
Toeristen uit alle contreien
Delen deze queeste
En het vertekend beeld
Dat wij scheppen
Van vervlogen tijden
Kan ons niet deren
Als ware gelovigen vluchten
Wij met overtuiging in
De illusie van ons Utopia

De straten zijn verlaten

Op deze vroege morgen en
Ik waan me in een ander era
Het Groot Vierkant van Sint-Walpurga
De verering van Sint-Lewinna
Ambachtslieden en handelaars
Als horigen verenigd
Nemen geleidelijk aan hun
Maatschappelijke posities in
Terwijl ik in alle rust
de vruchten pluk van
Hun inspanningen

In gebouw Van Eyck
Aan de Korte Zilverstraat
Herleeft het oude ambacht
Met een kleur die niet
In het spectrum
Van de regenboog
Terug te vinden is
De stad licht hier even
Ambachtelijk magisch op
alsof de tijd ook hier
gebundeld wordt in
Focus van een beeld
Dat leven zo mooi mag zijn
als op deze plaats wordt afgespiegeld

Hoogstraten

De oude vesting werd een Vrijheid
Graafschap zelfs een Hertogdom
Een heirbaan oude handelsroutes
Kruispunt in welvarend land

Ons Katrien volgde aanbidding
Door de kruisvaarders gebracht
Geestelijkheid vond hier haar stede
Witte wijn verkleurde rood

De oude stad heeft veel geleden
Oorlog hield verwoestend huis
De kerk werd zeer zwaar beschadigd
Met meesterschap weer opgeknapt

Nooit werd de plaats een grote stad
Geschiedenis laat zich niet leiden
De hoge toren fier aanwezig
Oneindigheid huist in de top

Sint Katharinakerk vanuit het Begijnhof in Hoogstraten
Standbeeld van Margaretha in Mechelen

Mechelen

De geschiedenis druipt van de stenen en
Het rumoer van de markt verstilt
Nauwelijks 100 stappen achter de schaduw
Van de imposante kathedraal

In de verte hoor ik begijntjes
Kwezelend prevelend
Vanachter hun ommuurde hofjes

De kerken zijn achteloos
Rondom de markt bedacht
Hun torens duiken op
Bij menig hoek van elke straat
Het zijn oases van stilte
Een anachronisme in tijden
Van crises en oorlog

Kareltje speelde er
Zijn houten zwaard geheven
Terwijl Margaretha zich liefdevol
Van haar taken kweet
De jongen groeit hier in stilte op
Tot heerser van een wereldrijk

Parkeerplaatsen slurpen auto’s op.
In files verdwijnen zij onder de Markt
Het lijkt een beeld uit het Laatste Oordeel
Jeroen Bosch zou hier niet misstaan

Margaretha wordt nog wel herinnerd
Ze kijkt statig over de ruimte
Tussen Kathedraal en stadhuis

De geschiedenis druipt van de stenen.


Voor Kareltje is geen plaats meer

Rondom Tienen

Kumtich Overlaar Grimde
Het lijkt een formule die
Zachtjes uitgesproken
Aan geestenbanning doet denken

Steen voor steen
Zoals het uitkwam
Werd hier de basis gelegd
Voor hoop, schoonheid en troost

Het asfalt was een karrenspoor
Het tempo zoveel lager
Geloof was toen nog leidend
Voor alle doen en laten

Wie ze waren is vergeten
Hoe ze leefden laat zich gissen
Alleen hun huis voor God
Staat er nog
 

PreRomaanse Kerk in Overlaar
Sint Leonarduskerk met Sint Barbara-toren in Zoutleeuw

Zoutleeuw

Havenstad met zout en laken
Niet ver van het Duitse land
Aan de route naar stad Brugge
Werd het klipzout goud omrand

Leeuwenaars toen al daadkrachtig
Zoutleeuw zelfs werd Vrije Stad
Ijveraar van recht en inspraak
Voorop bij wat er komen zal

Als door een wonderwerk de kerk
Bespaard van beeldenstorm en meer
Haar prachtige Belforts oudste klokken
Luiden laat zo ‘t klonk voorheen


Waken Barbara en Leonardus
Nog altijd over dit juweel

Zoutleeuw Leeuwenaars en gasten
Koester dit uniek kateel

Tongeren

De toren torent fier boven het landschap
Van de oudste stad nabij de Jeker
De vlaggen wuiven ons van verre toe

Daar waar Caesar eens geweest is
Om zijn ongelijke strijd te vechten
Waar Eburonen huisden
En Ambiorix zijn listen smeedde

België bestond nog niet

Nu staat zijn beeld
Standvastig en strijdbaar
Alsof we weten wie hij was
Op de Grote Markt
Even imposant als die grote toren

De dapperste van alle Galliërs

Amborix standbeeld in Tongeren
Sint Gummariskerk in Lier

Lier

Zoekend door trage tijden
Reizen wij meanderend
Met de stroom mee
In de voorbestemde lus

Groen en geel
De vlakke oevers
Wit en blauw
Schitterend rode toetsen
In de herinnering

Beeldbepalend

Hier kunnen karakters
Onbezorgd levenslustig
Hun boek schrijven

Leven laven liefhebben

Oud Rekem

Een eeuwenoude Maaspoort
Op steenworp afstand van de rivier
Die de scheidslijn tussen
Twee buren markeert
Roept reminiscenties op
Van een tijd die
De tijd vergeten is

Het oude centrum rust verstild
Als droomt het een vredige slaap
Over de man met zwaard en kind
Die er eeuwig rustten


De Motte werd burcht
Burcht waterkasteel
Waar graaf Herman
Zijn hart achterliet

De patiënten van weleer
Kijken de passanten bewegwijzerd
Recht in de ogen
Hun onderkomen van toen
Is nu woonstede voor welgestelden


Kerken werden museum en concertzaal
Gerechtsgebouwen horeca

Even krijgen we een inkijkje
In het sociale verleden losgekoppeld
Van oorspronkelijke functies


Dat wel…

In de Bleick in Oud Rekem
Stadhuis van Leuven

Leuven

Lubanios de geliefde
Stond in’t verleden
aan de wieg van
Lamberts Hertogdom
In de stad gaat kerk
Ziekenhuizen kloosters en
Universiteit vooraf
Met als kroon op alle welvaart
Een onvolprezen mooi stadhuis

Zoals in elk leven
Duurt geluk nooit eeuwiglijk
Godedank komt steeds een omslag
En was de opera het ontstoken lont
Willems Rijks wordt Katholiek
Daar zorgde geestelijkheid wel voor
Spoorwegknooppunt gaslantaarns
Licht gloort aan de horizon

Dan wordt het oorlog
Niet één maar tweemaal raak
Werelderfgoed wordt vernietigd
Gruwzaamheden regelmaat
We lijken dan vooral de ander
Te willen treffen door geweld
Identiteit wordt dan ons doelwit
Empathie onredelijk ver

Hoe hoopvol is het dan te merken
Dat wat vernietigd is wordt opgebouwd
Meesters Plissis Keldermans en De Layens
Zouden versteld staan dat hun
Stadhuis nu in alle luister
Leuven kleur geeft en cachet

Damme

Van Maerlant, Uil noch Spiegel
Begraven in de oude kerk
Rust er niet
Daar ligt slechts
Naar eigen zeggen
Het sterflijk deel

Hier ontsproot De Spiegel
Van die tijd aan de veer
Van de dichter die er
Nauwgezet Der Nature Bloeme
Aan zijn vel toevertrouwde

Hier streden Jan en Filips
Huwden Karel en zijn vrouw
En heersten vreemde machten
Een vestingstad waar
Met moed trouw en kracht
Keel faas en sabel
De duivel werd verdreven

De stadswallen verdedigen
De voorhaven echter niet
Tegen toeristen en de
Lamme Goedzak gaat
Zijn vaste route
Als waren het vroeger tijden

Met onze bucolische blik
Beschouwen wij het verleden

Vervlogen resten in
Vluchtige tijden

Standbeeld Van Maerlant in Damme
bottom of page